hooggevoelig is heel gewoon!

 

Hooggevoelig, hoogsensitief of HSP...

...verwijst naar hetzelfde, namelijk een eigenschap die bij 15 tot 20% van de bevolking voorkomt. De media gebruiken de termen door elkaar. Zelf heb ik een lichte voorkeur voor de term hooggevoeligheid, het staat voor mij voor heel gewoon, praktisch, nuchter en ‘down to earth’.  Hoogsensitief en HSP verwijst naar hetzelfde, dus het is een kwestie van welk woord bij jou past.

Hooggevoelig, wat is dat?

Hooggevoeligheid is relatief nieuw op de markt. Althans, zo lijkt het. Je hoort steeds vaker ouders  zeggen dat hun kind hooggevoelig is. Een vlugge scan van de beschikbare wetenschappelijke literatuur laat zien dat een eerste artikel over hoogsensitiviteit in 1997 verscheen door de auteurs Elaine en Art Aron, twee Amerikaanse psychologen. Het artikel oogstte weinig bijval bij hun wetenschappelijke collega's, maar des te meer in de populaire media. Intussen regent het boeken, blogs en artikelen in kranten en tijdschriften.

Wat ook opvalt; de meerderheid van de aangeboden informatie is omhuld in een wolk van negativiteit. Het wordt dikwijls gezien als een stoornis of een syndroom, maar zo zit het niet in elkaar. Hooggevoeligheid, HSP, hoogsensitief is geen aandoening, handicap of stoornis (* Hoof, E. van, 2016)Het staat niet in de DSM (de bijbel voor psychiaters en psychologen), je krijgt er geen briefje van de dokter voor en het mag je niet thuishouden van je werk of school. HSP heb je niet, je bent het. Het is een persoonlijkheidskenmerk, een stukje temperament dat je maakt tot wie je bent.

Een (hoog)gevoelig mens is eerder moe, kan niet zo goed tegen bepaalde situaties (zoals drukte, winkelen, schoolreisjes), is misschien eerder ziek, eerder boos, onbegrijpelijk in zijn uitbarstingen en onbegrijpelijk in zichzelf gekeerd en kan niet altijd goed tegen school of tegen werkomgevingen.

Veel gevoelige mensen raken vervreemd van zichzelf en van de samenleving. Daarom is het zaak dat er meer herkenning en daarmee erkenning komt. Als we hooggevoeligheid herkennen, kunnen we er ook naar handelen, mee leven en het juist als kwaliteit gaan gebruiken.

Hooggevoeligheid herkennen

  • Heftige emoties die moeilijk beheersbaar zijn. Veel huilen, boosheid, uitbarstingen of onbereikbaar worden
  • snel overprikkeld zijn door geluid, beelden, groepen mensen, wisselende en onverwachte werkzaamheden, deadlines, incongruent management
  • gedrag dat geplaatst kan worden in de stress-reacties: fight, flight of freeze
  • reacties uit de omgeving die daarop vaak ontstaan: 'kun je niet een beetje opschieten', 'stel je niet aan', 'als je dit nou even afmaakt, dán kun je uitrusten'. 
Nabij wil je de betekenis van begrijpen, herkennen en erkennen en het praktisch omgaan met hooggevoeligheid aanbieden in 4 stappen;
  1. begrijpen: wat is hooggevoeligheid?
  2. herkennen: wat zijn de signalen?
  3. erkennen: inzicht krijgen in iemands gebruiksaanwijzing?
  4. praktische oefeningen: hoe kan ik me beschermen, prikkels loslaten en efficiënter communiceren?

Door bovenstaande stappen te volgen, verminderen en / of verdwijnen onbegrepen klachten. Vervolgens ontstaat ruimte voor de mooie kwaliteiten zoals o.a.:

  • groot empathisch vermogen                                        
  • 'natuurlijk weten'' 
  • creativiteit
  • snel inzicht in situaties
  • efficient
  • gevoel voor eerlijkheid in oprechtheid
  • intens kunnen genieten (schoonheid, kunst en natuur)
  • zuiver gevoel voor hetgeen wel en niet 'klopt'

Als je beter kijkt naar waarom bepaalde uitingen ontstaan en naar wat je eraan kunt doen, komt er er ruimte voor het mooie van (hoog)gevoeligheid. Vergis je trouwens niet: (hoog)gevoelige kinderen kunnen ook bikkelhard zijn, bijvoorbeeld op het speelplein. Het zijn dus zeker niet allemaal muurbloempjes met een klein hartje.

Deze kwaliteiten zijn belangrijk in iedere organisatie, op iedere school en in iedere andere leefsituatie. 

Reactie van een cliënt:   'je goed kunnen inleven is positief, maar de keerzijde is dat ik soms aan mijn eigen grenzen voorbij ga en uitgeput raak, met alle gevolgen van dien. Gelukkig ben ik me daar nu meestal van bewust - al blijft het een valkuil'. 

 

* Hoof, Elke van, Hoogsensitief, wat je moet weten, Uitg. Lannoo Campus Tielt 2016 - p. 15